_{ابتدا لازم میدونم ۳ نکته را بیان کنم:}

 _{۱- درباره مطلب قبلی :هدف من از نوشتن آن مطلب گفتن این مسئله بود که در چند سال اخیر  حق مشهد که دومین کلانشهر مذهبی جهان و دومین کلانشهر ایران(از نظر وسعت و جمعیت ) به جساب میاید، نادیده گرفته شده است!!!}

_{۲- دوستانی که مایلند در وبلاگ های خود شمارنده(برای نشان دادن آمار بازدیدکنندگان) و نظر خواهی و ... قرار دهند می توانند به سایت پارس وب گیت مراجعه و از امکانات این سایت استفاده کنند.}  

_{3- انتخاب شایسته سردار قالیباف را به عنوان شهردار تهران بزرگ به تمام مشهدی ها و تهرانی های عزیز تبریک عرض می کنم.}

_{و اما اصل مطلب:}

_{استان خراسان را می توان به جرات استان  مشاهیر بزرگ  ایران زمین نامید. که در این میان شهرهای مشهد و نیشابور سردمدار دیگر شهرهای استان میباشند. در  زیر نام تعدادی از این بزرگ مردان که در مشهد متولد شده اند، آورده شده است :}

_{* حکیم ابولقاسم فردوسی:
حماسه سرا و شاعر بزرگ ایرانی در سال 329 هجری قمری در روستایی در نزدیکی شهر طوس به دنیا آمد . طول عمر فردوسی را نزدیک به 80 سال دانسته اند، که اکنون حدود هزار سال از تاریخ درگذشت وی می گذرد.}

_{*خواجه نصيرالدين طوسي:
خواجه نصير الدين مشهور به محقق طوسي؛ حکيم و دانشمند بزرگ جهان در سال ۵۹۷ هجري در شهر طوس ديده به جهان گشود.}

_{*محمد رضا شجریان:
او  خواننده، خوش نویس ، سازگر ، استاد آواز و یکی از گلهای برنامه گلها در رادیو بود . وی هنوز با همان کارآیی و توانایی گذشته به خوبی و زیبایی می خواند . محمد رضا شجریان روز اول مهر ماه 1319 در شهر مشهد و در خاندانی چشم به جهان گشود که هنر از هر دو سو در آن موروثی بود.}

_{* مهدی اخوان ثالث:
این شاعربزرگ  و مقاله نويس در سال 1307 در مشهـد چـشم به جـهان گـشود.}

_{*محمد تقی  بهار :
این  سياستمدار ميهن دوست ، ايدیشمند , نويسنده , محقق, روزنامه نگار, استاد دانشگاه و شاعر , متخلص به بهار ، در  هجدهم آذر ماه سال ۱۲۶۵ هجرى قمرى در مشهد متولد شد.}

_{*استاد عماد خراسانى:
این شاعر بزرگ در 1299 در مشهد متولد شد .}

_{*کیوان ساکت:
این آهنگساز بزرگ و نوازنده تار  در سال 1340 در مشهد متولد شد.}

_{*تقی بینش:
او  روزنامه نگار، تاريخدان موسيقي و رييس موسيقي دانشگاه  تهران بود. موسيقي را نزد علي اكبر شهنازي فرا گرفت. طرحها و كتابهاي بسياري در زمينه تاريخ موسيقي نوشت و همچنين مجله خراسان را نيز منتشر كرد.
 
*محمد مختاری:
پژوهنده، مترجم، محقق در اساطير و شاهنامه‌شناس، نويسنده و شاعر قدر در اول ارديبهشت‌ماه ۱۳۲۱ در مشهد متولد شد.}

 ^{مشهد از جهات بسياري نسبت به اصفهان برتري داره ، اما دلیل  من:}

^{(در مورد این موضوع  بیشتر با هاتون حرف دارم  که در مطالب بعدی در موردش بحث می کنیم)}

 ^{نمي دونم اصفهان رفتين يا نه ولي اگه گشتي تو اين شهر زده باشين اصفهان رو از جهت ساختمان هاي اداري و مسکوني و تجاري بسيار نازل تر  از مشهد مي يابين. نماي خانه ها ، ادارات و اماکن تجاري مشهد بسيار با سليقه تر ،زيباتر ، مدرن تر و شيک تر از اصفهان است. در اصفهان از ساختمان هاي بلندو خوش ساخت امروزي اثر چنداني نيست و اگر از برج نيمه ساز جهان نما که آن هم گرفتار بگير و ببندهاي ميراث فرهنگي و شهرداري است، بگذريم، براي ديدن ديگر ساختمانها هرگز نبايد کلاه از سر برداريم. حتي بافت جديد آن شهر هم چندان چنگي به دل نمي زند.  حال آن که هم بناهاي اداري و هم خانه ها و مجتمعهاي مسکوني و تجاري مشهد،  به گونه اي چشمگير چهره شهر مشهد را آراسته و آن را به يک شهر خوش نما تبديل کرده است.}

 ^{اما در پايان اين گفتار ازتون مي خوام گفته هاي دکتر رزمي عضو شوراي شهر اسلامي مشهد در يکي از جلسات رو بخونيد تا بفهميد لابي قدرتمند وزراي اصفهاني در دولت هاي اصلاحات و سازندگي چه ها که با مشهد نکردند. اما  صحبت هاي آقاي رزمي:} 

  ^{دکتر رزمي در جلسه علني شوراي اسلامي شهر مشهد گفته است: به رغم اين که مسئولان چندين بار نسبت به تأمين واگنهاي قطار شهري مشهد قول مساعد داده‌اند، اما تا کنون هيچ اتفاقي نيفتاده است. پروژه‌اي که در سال 78 شروع شد  و قرار بود فاز اول آن در سال 82 به بهره‌برداري برسد، هنوز تأمين واگن مورد نياز آن به سرانجام روشني نرسيده است. وي سپس در مقام مقايسه وضعيت شهري مشهد و اصفهان برآمده و گفته است: مشهد با 270 کيلومتر مربع، دو ميليون و هفتصد  هزار نفر جمعيت دارد  و اصفهان با 220 کيلومتر مربع، يک ميليون و سيصد هزار نفر؛ ميليونها مسافر سالانه مشهد نيز سبب نشده است که سهميه تاکسي مشهد از يک سوم سهميه اصفهان بيشتر شود. وي افزوده است: اعتيار قطار شهري مشهد 1000 ميليون دلار است و اعتبار قطار شهرس اصفهان 2200 ميليون دلار. وي سخنان خود را اين گونه پايان داده است که: بسياري مي‌گويند عده‌اي در وزارتخانه‌ها هم‌پيمان شده‌اند تا زماني که قطار شهري اصفهان بهره‌برداري نشود، پروژه قطار شهري مشهد نيز افتتاح نگردد!!!!}

^{*تعداد گردشگر خارجي وارد شده به مشهد طي سال 1383: 320 هزار نفر}        

^{*تعداد گردشگر و مسافر داخلي مشهد در سال 1384:  16 ميليون نفر}          

^{*برآورد افزايش درسال جاري نسبت به پارسال:11%افزايش گردشگران خارجي و20% افزايش مسافر و زاير داخلي}                                                                

^{منبع آمار:سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري}

^{اينجا مشهدالرضاست، مرکز ايران: آري، در کلام امام خميني مشهد مرکز ايران است..آقاي دکتر احمدي‌نژاد اولين جلسه کابينه خود را در مرکز ايران ،شهردلهای  عاشق ،مشهد   برگذار کرد.آقاي رييس جمهور مردم خراسان از شما گله مندند که چرا در بين وزيران خود شخصي را از خراسان انتخاب نکرده ايد مردم خراسان به چشم خود ديده اند وزيراني را که براي ارتقا ي سطح معيشتي شهر ها و استان هاي خود بسيار تلاش مي کنند. در دولت آقاي خاتمي سنگ اندازي هاي بسياري جهت تحويل ندادن قطارهاي شهري مشهد اعمال شد. آقاي رئيس جمهور به مردم نشان دهيد که براي جبران عقب‌ماندگي‌هاي مرکز ايران نيازي نيست اعضاي کابينه از آنجا انتخاب شده باشند.
مرکز ايران نيازمند توجه ويژه رئيس جمهور ايران است.}

^{بازار بين المللي مشهد واقع در خيام شمال،بازار  رضا،‌مجتمع تجارتي زيست خاور در اول خيابان دكتر شريعتي (كوهسنگي) و فروشگاههاي خيابان احمدآباد، خيابان دانشگاه، خيابان جنت، خيابان طبرسي، خيابان نواب صفوي، خيابان امام رضا(ع)، خيابان شيرازي، و بلوار شهيد مدرس (دروازه طلايي) از مراكز خريد شهر محسوب مي‌شوند.}

^{مجتمع الماس شرق}

 ^{مجتمع الماس شرق، بزرگترين مجتمع تجاري ايران و جزو زيباترين مجتمع ها در خاورميانه،  در شهر زيارتي مشهد،انتهاي بلوار خيام شمالي ،زير مجموعه طرح عظيم مرکز تجارت جهاني خيام واقع شده است.بنا شامل 1104باب مغازه - يک کافي شاپ - يک رستوران ملل (فودکورد) بزرگ بهمراه يک تراس با چشم اندازي زيبا مشرف به آب نما - فضاي تفريحي جهت کودکان سالن اجتماعات – نمازخانه با سرويس هاي مربوطه و همچنين مجموعه اداري که در کل مساحتي بالغ بر 65،000 متر مربع را تشکيل مي دهند. بيشترين واحدهاي تجاري اين مجتمع داراي مساحتي بين 20 تا 30 متر مربع مي باشند. اين مجتمع داراي پارکينگ طبقاتي  با مساحتي بالغ بر 31000متر مربع در5 طبقه مجاور مجموعه مي باشد که بوسيله  پل و تونل مستقيما به مجموعه ارتباط دارد.نوع نما سازي و پوشش سقف با تلفيق سبکهاي سنتي و مدرن به صورت ترکيبي آجر ،شيشه،سنگ و الکوباند مي باشد.http://www.almaseshargh.com}

^{مجتمع پروما}

^{پروژه مجتمع تجاري پروما ، واقع در ميدان جانباز مشهد با کاربري تجاري در مرداد ماه 1379 شروع گرديد. زيربناي اين ساختمان که متعلق به شرکت کاروان ستاره شرق مي باشد حدود 2500 متر مربع است .اسکلت ساختمان به شکل يک سازه بتني با قابهاي خمشي بوده که داراي  اتصالات کاملا صلب مي باشد . ساختمان داراي پي نواري بوده که به ضخامت يک متراجرا شده است. فاصله تقريبي ستونها از يکديگر حدود 5/7 متر بوده و ارتفاع طبقات حدود 6 مترمي باشد . حجم کل بتن ريزي در اين سازه 14000 متر مکعب مي باشد.از جمله مسايلي که در اين پروژه بروز نموده ، مقارن شدن اجراي اسکلت بتني با فصل زمستان بوده است . خوشبختانه با ارائه پيشنهادات و راهکارهاي واحد تحقيق و توسعه شرکت اين مسئله نتوانست بر سرعت اجراي پروژه تأثير منفي بگذارد و اسکلت بتني در مدت کم نظيري (160 روز کاري ) به انجام رسيد}

^{زيست خاور}

^{مجتمع زيست خاور در زميني به مساحت ده هزار متر مربع بنا گرديده است كه داراي 75 هزار متر مربع زيربنا در 17 طبقه و با ارتفاع 68 متر مي باشد. اين ساختمان كه يكي از عظيم ترين ساختمانهاي تجاري و مسكوني ايران است در ابتداي خيابان كوهسنگي واقع شده است. معماري، گچ‌كاري و هنر ايراني در زواياي مختلف اين بنا به شكلي زيبا و قابل تحسين به كار رفته و با توجه به موقعيت مكاني ،‌از چهارگوشه مشهد قابل رويت مي باشد.مجتمع زيست خاور با داشتن 700 واحد تجاري د رچهار طبقه و پاركينگ با ظرفيت 250 خودرو در چهار طبقه و 198 واحد مسكوني به انضمام تاسيساتي از قبيل 6 دستگاه پله برقي، 7 دستگاه آسانسور مسافري و باري،‌برق اضطراري و مدرن‌ترين تجهيزات سرمايش و گرمايش و سيستم تصفيه و دفع فاضلاب، در خاورميانه كم نظير بوده و باعث فخر و مباهات مهندسين متدين ايراني مي باشد}

^{بازار رضا}

 ^{بزرگترين مركز خريد مسافران و زائران، بازار رضا(ع) مي‌باشد . در اين بازار انواع سوغات مشهد از قبيل فيروزه، انگشتر،طلاجات، زعفران،نبات، پوستين، مهر سجاده، تسبيح و لباس و غيره به فروش مي‌رسد. اين بازار دو محل ورودي و حروجي اصلي دار كه يكي در ميدان بيت‌المقدس(فلكه آب) و ديگري در ميدان 17 شهريور است..اين بازار در فضايي به طول 800 متر و عرض 30 متر ساخته شده است كه مجموعا 72 هزار متر مربع زيربنا دارد. از اين مجموعه 43 هزار متر مربع د ر بازار رضا و 29 هزار متر مربع ديگر در سراهاي تجاري ميدان 17 شهريور واقع شده است.}

^{نمايشگاه بین المللی  مشهد}

^{شرکت نمايشگاه بين المللي مشهد (MIEC) در سال 1377 به بهره برداري رسيده است. نمايشگاه بين المللي مشهد  يکي از برگزارکنندگان مطرح نمايشگاههاي تخصصي و بين المللي در ايران است. اين نمايشگاه در منطقه زيباي شهر واقع شده است و از طريق چندين بزرگراه به مرکز شهر متصل مي شود.اين نمايشگاه به عنوان قلب فعاليتهاي اقتصادي در شمال شرق ايران در نظر دارد روابط خود را با سازمانهاي خارجي و اتاقهاي بازرگاني حفظ و تقويت نمايد. همچنين نقش مهمي را در معرفي توانايي هاي بالقوه استان خراسان در زمينه توليد و صادارات براي طرفهاي خارجي ايفا مي کند}

_{آرامگاه حكيم ابوالقاسم فردوسي:}

_{( کيلومتر 22 جاده قوچان)}

 _{حكيم ابوالقاسم فردوسي بزرگترين شاعر حماسه سراي ايران در سال 1329 هجري در قريه (پاژ) توس متولد شد ،‌و در سال 411يا 416ه . ق بدرود حيات گفت ، ‌و غريبانه در گوشه باغ خود به خاك سپرده شد . آرامگاه حكيم فرزانه بزرگ شاعر قرن چهارم و پنجم ابوالقاسم فردوسي كه زيارتگاه مشتاقان ادب پارسي است و در منطقة توس ،نزديک مشهد، قرار گرفته است.ساختمان بناي فعلي آرامگاه به دوران جديد تعلق دارد در سال 1305 هجري شمسي هيئتي براي كاوش مقبرة فردوسي به توس اعزام شدند بنابر شواهد بسياري آرامگاه وي را در باغي كه شاعر در ميان اشعار خود از آن ياد كرده است و منتسب به خود اوست يافتند. از سال 1307 , كار احداث ساختمان آرامگاه با الهام از مقبره کورش در پاسارگاد آغاز شد و در مهرماه 1313 كه مصادف با ايام برگزاري جشن هزارة فردوسي بود , پايان يافت. ليكن در سال 1343 در ساختمان بناي آرامگاه تغييراتي داده شد كه بناي امروزي حاصل به جاماندة بناي قبلي و تغييرات بعدي مي باشد.در حال حاضر در کنار اين آرامگاه موزه ي وحش طبيعي نيز احداث شده است}

_{آرامگاه نادر شاه افشار:}

_{(چهارراه شهدا)}

 _{نادر شاه افشار يكي از مقتدرترين پادشاهان ايراني در ماه شوال سال 1148 ه.ق به سلطنت رسيد و در جمادي الثاني 1160 ه.ق به دست افراد قزلباش در فتح آباد قوچان كشته شد .نادرشاه در نظرداشت‌ برسر مزار خود بنايي همانند تاج محل در هند بسازد و دستور داد كه از مراغه سنگهاي آن را حمل كردند , ولي در زمان حياتش كاربناي آرامگاه پايان نپذيرفت. و پس از مرگ نادر نيز وارثان او آنچنان ناخلف بودند كه باغ آرامگاه نادر را بين خود تقسيم نمودند و فروختند و موقوفات وي را نيز تصاحب نمودند. آرامگاه نادر شاه كه در چهارراه شهدا ميان باغ مصفائي بنا شده است ، توسط انجمن آثار ملي در سال 1338 هجري شمسي ساخته شد و مجسمه نادر در حالي كه سوار بر اسبي است و تبرزيني در دست دارد بر بالاي آرامگاه او نصب گرديده است . اين مجسمه توسط هنرمند ايراني ابوالحسن صديقي در ايتاليا ساخته شده است. ارتفاع مجسمه 5متر ،‌و وزن تقريبي آن حدود 14000 كيلوگرم است . در داخل آرامگاه موزه اي وجود دارد كه اسلحه ، كلاه خود ،‌زره و لوازم رزمي زمان نادر كه شامل 130نوع اسلحه آن زمان است در آن نگهداري مي شود}

_{كاخ خورشيد:}

_{(واقع شده در  کلات نادري)
 
كاخ خورشيد كه از آثار دورة نادرشاه افشار مي‌باشد در وسط باغ بزرگي قرار گرفته است و احتمالاٌ براي سكونت خانوادة سلطنتي احداث گرديده است. نماي اين كاخ كه به شيوه معماري هندي بنا نهاده شده است و به شكل استوانه‌اي مي‌باشد و با سنگهاي مرمر سياه تزئين گرديده است
كاخ خورشيد مجموعاُ داراي دوازده اتاق مي‌باشد كه در داخل اتاقها نيز تزئيناتي از نقاشي و گچ بري را ميتوان ديد. اين قصر در نيمة دوم قرن دوازدهم هجري قمري بنا گرديده است.}

_{اطلاعات موزه ها:موزه توس -موزه نادري -موزه هاي آستان قدس رضوي -موزه آب-موزه علوم و تاريخ طبيعي مشهد-موزه بزرگ تاريخ طبيعي خراسان -يراي دريافت اطلا عات بيشتر درباره موزه ها اين صفحه را بخوانيد.
http://www.mashhadinfo.ir//tafrih/mozeh.htm}

_{زشک
زشك در امتداد جنوب شرقي رشته كوههاي بينالود واقع گرديده و باغهاي مصفاي آن از رودها و چشمه سارهاي گوناگون مشروب شده و از مناظر بديع برخوردار است . اين محل در فاصله 50 كيلومتري غرب مشهد واقع گرديده است و توسط جاده آسفالته از طريق شانديز و وكيل آباد به مشهد متصل مي گردد .}

_{پارک ملت
اين پارك در مغرب مشهد و حاشيه بلوار وكيل آباد قرار دارد .مساحت اين پارك 720 هزار مترمربع است . پارك ملت بزرگترين پارك مشهد و يكي از زيباترين پاركهاي كشور به شمار مي رود و شهربازي ، تاسيسات ورزشي و فضاي مصفاي آن جاذبه زيادي براي علاقمندان به سياحت پديد آورده است .}

_{کوهسنگي
از مناطق تاريخي و تفريحي كهن مشهد كه اكنون درداخل شهر، در انتهاي خيابان كوهسنگي قرار دارد. كوه بزرگِ اين مكان در قديم اهمـيـّت ويژه‌اي داشته و ظاهرا امام رضا(ع) در سفر خود به خراسان، به اين‌جا آمده‌اند. بناي تاريخي مقبرة ميرزا ابراهيم رضوي، مجموعة تفريحي، باغ و استخر بزرگ، رستوران و فروشگاههاي صنايع دستي‌متنوع در اين مجموعه واقع است. ظروف سنگي معروف به هركاره سوغات آن است.}

_{پارک جنگلي وکيل آباد
پارك جنگلي وكيل آباد نزديك ترين تفريحگاه و ييلاق عمومي مشهد است كه در فاصله 8 كيلومتري شمال غربي مشهد قرار گرفته و بولوار عريض و بسيار زيباي وكيل آباد - ميدان آزادي را به روستا و پارك جنگلي وكيل آباد متصل مي نمايد .}

_{شانديز
شانديز در منطقه كوهستاني با چشمه سارهاي فراوان و باغات گوناگون ، در 38 كيلومتري شمال غربي مشهد و سر راه آسفالته مشهد - زشك واقع گرديده است . در جنوب غربي اين محل رشته كوههاي بينالود قرار دارد و روستاهاي ارچنگ و سرآسياب در شمال شرقي ، و ابرده پايين و بالا در جنوب غربي شانديز از آب و هوا و مناظر متنوع و جالبي برخوردارند .}

_{طرقبه
بخش طرقبه در 16 كيلومتري شمالي غربي مشهد و در منطقه كوهستاني واقع گرديده است و رودخانه زيبايي در آن جريان دارد .
اين بخش داراي باغهاي فراوان و متنوع ميوه مي باشد و پارك عمومي آن جالب و ديدني است . سبدهاي دستي ساخته شده توسط روستائيان از جمله صنايع دستي اين بخش است . طرقبه در تابستان داراي هواي خنك ومطبوع مي باشد .}

_{اخلمد
اخلمد در مسير جاده مشهد قوچان و به فاصله 84 كيلومتري مشهد واقع شده فاصله جاده فرعي آن تا جاده آسيايي حدود 16 كيلومتر است . در انتهاي رودخانه پر آب آن دو آبشار وجود دارد كه ارتفاع يكي از آنها 23 متر است . از روستاي اخلمد تا آبشار حدود 3 كيلومتر فاصله است كه اين مسير را بايد پياده طي نمود.آبشار اخلمد ديواره هاي عمودي و بلند كوههاي آن ،‌هواي پاكيزه و ييلاقي ،‌و انواع ميوه هاي گيلاس و سيب درختي آن مشهور است . در مدخل دره اخلمد بندي است كه به همت و يا در زمان بايسنغر ميرزاي تيموري فرزند شاهرخ و حاكم توس در نيمه اول سده نهم ساخته شده است . باغات فراوان و ميوه هاي آن مخصوصا سيب اخلمد معروف است}

^{مهمترين عاملي كه در طول تاريخ در شكل گرفتن محل سكونت كنوني مشهد مؤثر بوده است، موقعيت طبيعي حوضه كشف رود و رودخانه اترك مي باشد. با در نظر گرفتن اين عامل به عنوان امري نسبتاً ثابت براي جذب جمعيت، مي توان تأثير عوامل تاريخي و سياسي و اجتماعي و مذهبي را در دوره‌هاي مختلف بررسي نمود.حوضه رودخانه كشف رود در تمام دوره اسلامي و حتي در دوره پيش از اسلام از مراكز عمده سكونت در خراسان شمالي بوده است. در دوره اسلامي مهمترين و پرجمعيتي ترين سكونتگاه، حوضه كشف رود ولايت توس بوده كه مركز آن شهر تابران بوده است. به مرور زمان از اهميت شهرهاي تابران و نيشابور كاسته و آباديهاي جديدي به اسامي نوغان و سناباد رشد نمودند. در بهار سال 193ه-ق هنگامي كه هارون جهت سركوب شورشي در سمرقند به نوقان رسيد مريض و سپس فوت نمود وي وصيت نموده بود پس از مرگ او را در باغ مجاور محل اقامتش دفن نمايند . مآمون جانشين هارون پس از گذشت چند سالي از خلافتش در اثر طغياني كه عليه وي در عراق پديد آمد به قصد آنكه تمايل شيعيان را به خود جلب كند «حضرت رضا(ع)» را به ولايت عهدي نامزد كرد .حضرت رضا (ع) پس از يكسال اقامت در مرو عازم بغدادشدند ، وقتي به قريه نوقان رسيدند به منزل امير سناباد وارد و آن حضرت در آنجا مسموم و در سال 202يا 203 ه-ق پس از سه روز وفات يافته و پيكر مطهرشان در باغ حميد بن قحطبه در 1/5كيلومتري قريه سناباد مدفون شد ،‌ازهمان زمان نقطه مذكور به نام مشهد الرضا و بعد به اختصار مشهد نام گرفت .تحولات مشهد در دوره رضا خان : كشيده شدن خيابانهاي جديد بر بافت تاريخي مثل خيابانهاي طبرسي ،‌امام رضا ،‌بهار و غيره،تأسيس بيمارستان امام رضا(ع) در سال 1313تاسيس كارخانه قند آبكوه در سال 1314، تاسيس دانشكده پزشكي در سال 1318 ،خريداري اولين كارخانه برق در سال 1315و نصب آن در خيابان طبرسي .مشهد در اولين سرشماري عمومي كشور كه درسال 1318از چند كشوربه عمل آمدداراي 76471نفر جمعيت بوده است تحولات مشهد در دوران محمد رضا پهلوي:مشهد از شهريور 1320 كه مصادف با اشتعال ايران توسط نيروهاي متفقين به دليل وجود ناامني در مناطق روستايي و امنيت مناسب در مشهد به علت وجود پادگانها و مراكز نظامي و نيز خشك سالي هاي جنوب خراسان بويژه در سال زراعي 1326-27و تاسيس دانشگاه مشهد درسال 1326 ه-ش پذيراي جمعيت زيادي بود كه در رشد جمعيت نقش داشته اند .به دنبال دگرگونيهاي سياسي، اقليمي و آموزشي فوق، تحولات تكنيكي به ويژه مجهز شدن شبكه حمل و نقل درون شهري به وسايل نقليه جديد و از همه مهمتر برقراري ارتباط بين مشهد و تهران از طريق شبكه راه آهن در سال 1336 ه-ش و نيز پرداخت وام به دارندگان زمينهاي وقفي توسط بانك رهني در سال 1336 ه-ش.همگام با مراحل تهيه طرح جامع، تفضيلي شهر از نظر فيزيكي و جمعيتي به رشد ادامه مي داد بطوريكه جمعيت مشهد در سال 1355 به 667770 نفر افزايش يافت .درطرح جامع ، الگوي مداخله در يافت قديم شهر و به ويژه اطراف حرم مطهر نيز تهيه و نقشه پيشنهادي ارائه گرديد ولي به مرحله اجرا در نيامد.در سال 1354 طرح توسعه حرم اجرا شد كه تعداد زيادي از بازارچه‌ها ، مساجد، مدارس قديمي، واحدهاي تجاري و مسكوني تخريب و بازار رضا(ع) نيز به منظور واگذاري به صاحبان مغازه‌هاي تخريبي در مشرق ميدان آب ساخته شد. جمعيت مشهد اکنون حدود 3 ميليون نفر تخمين زده مي شود}